آنچه در این مطلب می خوانید:
- ویولن چیست؟
- چه کسی اولین ویولن را ساخت؟
- آیا ویول، خویشاوند ویولن است؟
- حقایقی درباره ویولن
- ویولن چه صدایی دارد؟
- انواع مختلف ویولن برای یادگیری
- خواندن نت موسیقی و نواختن گام ها
- معرفی تکنیک های ویبره و ترمولو
ویولن چیست؟
ویولن، ساز سوپرانوی خانواده سازهای زهی است. این ساز دارای بدنه ای توخالی و چوبی و چهار سیم است. صدای ویولن می تواند از روشن و پرجنب وجوش تا غمگین و ملایم متغیر باشد. این صدا از طریق کشیدن آرشه روی سیم ها یا با نواختن سیم ها با انگشت تولید می شود. نوازندگان می توانند با حرکت دادن انگشتان خود روی صفحه انگشت گذاری، زیر و بمی نت ها را تغییر دهند. ویولن دارای دامنه صوتی وسیعی است و در ارکسترها بسته به قطعه ای که اجرا می شود، ممکن است تا سی ویولن حضور داشته باشد، که این تعداد بیشتر از هر ساز دیگری در ارکستر است.
چه کسی اولین ویولن را ساخت؟
در مقایسه با سازهای اجدادی خود، ویولن از نظر تکامل، ساز کاملی محسوب می شود. علاوه بر این، ویولن به تدریج تکامل نیافت، بلکه تقریباً به طور ناگهانی در حدود سال 1550 به شکل امروزی خود ظاهر شد. بااین حال، هیچ یک از این ویولن های اولیه امروزه باقی نمانده اند. تاریخچه ویولن از روی نقاشی های این دوره که این ساز را به تصویر کشیده اند، استنباط شده است.
دو تن از نخستین سازندگان ویولن در تاریخ، هر دو اهل شمال ایتالیا بودند: آندره آماتی از کرمونا و گاسپارو دی برتولوتی از سالو (که با نام گاسپارو دی سالو نیز شناخته می شود). با این دو سازنده، تاریخ ویولن از افسانه ها خارج شد و به واقعیت مستند تبدیل شد. برخی از ویولن های ساخته شده توسط این دو هنوز هم موجود هستند. در حقیقت، قدیمی ترین ویولن شناخته شده که امروزه وجود دارد، توسط آندره آماتی در حدود سال 1565 ساخته شده است.
آیا ویول، خویشاوند ویولن است؟
اگرچه ویولن در اواسط قرن شانزدهم به جهان معرفی شد، اما سازی مشابه آن به نام ویول در حدود قرن چهاردهم ساخته شده بود. ویول در قرون شانزدهم و هفدهم محبوب بود و در دوره باروک، ویول و ویولن در کنار یکدیگر استفاده می شدند.
سازهای خانواده ویول برخلاف ویولن، دارای سوراخ های صوتی به شکل C یا حتی اشکال تزئینی دیگر بودند، نه سوراخ های صوتی F شکل. تفاوت دیگر ویول با ویولن در این است که ویول دارای شش، هفت یا تعداد بیشتری سیم بود که به فاصله چهارم کوک می شدند، درحالی که ویولن دارای چهار سیم با کوک پنجم است. همچنین، ویول صفحه انگشت گذاری پرده بندی شده و بدنه ای ضخیم تر داشت که در محل اتصال گردن به بدنه، دارای شکلی شیب دار بود. این ساز در اندازه های مختلفی ساخته می شد، اما ویولا دا گامبا، که دارای محدوده صوتی پایین مشابه با ویولنسل است، شهرت بیشتری داشت.
حقایقی درباره ویولن
ویولن در رده سازهای زهی صدادار (Chordophone) طبقه بندی می شود، یعنی سازی که صدا را از طریق ارتعاش سیم های کشیده شده بین دو نقطه تولید می کند و می توان آن را با آرشه کشیدن یا زخمه زدن نواخت.
ویولن ها در اندازه ها و انواع مختلفی ساخته می شوند، مانند ویولن آکوستیک برای موسیقی کلاسیک و ویولن الکتریک برای ژانرهای مدرن تر.
یک ویولن حرفه ای از بیش از 70 قطعه چوبی مختلف ساخته می شود. در ساختار آن، چوب صنوبر برای صفحه رویی و افرا برای پشت، کناره ها و گردن استفاده می شود.
ویولن های استرادیواریوس که در اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم ساخته شده اند، از جمله گران قیمت ترین و ارزشمندترین سازهای موسیقی جهان محسوب می شوند.
این ساز که با نام فیدل (Fiddle) نیز شناخته می شود، در بسیاری از سبک های موسیقی، از جمله کلاسیک، جاز، فولکلور و پاپ نقشی اساسی دارد.
ویولن یکی از پرآموزش ترین و پرنواخته شده ترین سازهای جهان است.
فردی که ویولن می نوازد، ویولنیست (Violinist) نامیده می شود.
ویولن چه صدایی دارد؟
ویولن صدایی غنی و احساسی تولید می کند که قادر است طیف وسیعی از عواطف را از لطافت غمگین تا درخشندگی شادی بخش منتقل کند. برای شنیدن صدای مسحورکننده این ساز، می توانید ویدئویی را مشاهده کنید که نشان دهنده انعطاف پذیری ویولن در سبک های مختلف موسیقی است.
انواع مختلف ویولن برای یادگیری
ویولن ها انواع مختلفی دارند که برای سطوح مهارتی گوناگون، سبک های موسیقی و ترجیحات شخصی طراحی شده اند و هر یک دارای مزایا و معایب خاص خود هستند:
ویولن آکوستیک
- مزایا: صدایی غنی و اصیل دارد؛ برای موسیقی کلاسیک و ارکسترال ایده آل است.
- معایب: نسبت به شرایط محیطی حساس است؛ نیاز به نگهداری منظم دارد.
ویولن الکتریک
- مزایا: انعطاف پذیر برای سبک های موسیقی مختلف؛ تقویت صدا بدون کاهش کیفیت.
- معایب: ممکن است گرمای صدا و عمق تونال ویولن آکوستیک را نداشته باشد.
ویولن باروک
- مزایا: ساز اصیل برای اجرای موسیقی باروک؛ ارائه صدایی تاریخی و معتبر.
- معایب: کاربرد محدودی خارج از موسیقی باروک و موسیقی قدیمی دارد؛ نیازمند تکنیک نوازندگی متفاوت است.
ویولن پنج سیمه
- مزایا: دارای یک سیم پنجم (معمولاً سیم C) است که دامنه صوتی را گسترش می دهد.
- معایب: به دلیل عرض بیشتر صفحه انگشت گذاری، ممکن است نیاز به تنظیم تکنیک نوازندگی داشته باشد.
فیدل (Fiddle)
- مزایا: بیشتر در موسیقی فولک، کانتری و بلوزگراس استفاده می شود؛ معمولاً با تکنیکی آزادانه تر نواخته می شود.
- معایب: اصطلاح "فیدل" بیشتر به سبک نوازندگی اشاره دارد تا به یک ساز خاص، چرا که فیدل و ویولن از لحاظ ساختاری یکسان هستند.
هر یک از انواع فوق بسته به ژانر موسیقی و نیازهای اجرایی نوازنده، انتخاب مناسبی خواهد بود.
خواندن نت موسیقی و نواختن گام ها
بر اساس روش سوزوکی، دانش آموزان ابتدا با نواختن از روی شنیدن آموزش می بینند و معرفی نت خوانی معمولاً کمی بعدتر، یعنی بین شش ماه تا یک سال پس از شروع یادگیری انجام می شود. دستورالعمل ویولن کنسرواتوار سلطنتی نیز زمان بندی مشابهی را پیشنهاد می کند که شامل یادگیری نت خوانی و گام های ساده در طول سال اول آموزش است.
معرفی تکنیک های ویبره و ترمولو
تکنیک های پیشرفته تری مانند ویبره (Vibrato) و ترمولو (Tremolo) معمولاً در مراحل بعدی آموزش معرفی می شوند. در مطالعه ای با عنوان "توسعه ویبره در دانش آموزان ویولن"، برندا میچل دریافت که تکنیک ویبره معمولاً پس از دو تا سه سال آموزش معرفی می شود. البته این بازه زمانی به پیشرفت فردی دانش آموز و روش تدریس بستگی دارد.
تکنیک ترمولو که شامل حرکت سریع و رفت و برگشتی آرشه است، کمی دیرتر آموزش داده می شود. بر اساس برنامه درسی هیئت وابسته به مدارس سلطنتی موسیقی (ABRSM)، تکنیک ترمولو در سطح پنجم گنجانده شده است، که معمولاً معادل چهار تا پنج سال تمرین است.
این زمان بندی ها تقریبی هستند و می توانند بسته به عواملی مانند سن هنرجو، توانایی طبیعی موسیقیایی، کیفیت آموزش و میزان تمرین تغییر کنند. در نهایت، مسیر یادگیری ویولن بسیار شخصی و منحصر به فرد است، اما این نقاط عطف می توانند چارچوب کلی ای برای پیشرفت ارائه دهند.