چگونه با یک همکار سمی برخورد کنیم؟ (HBR)

این مقاله در مجله کسب و کار هاروارد منتشر شده که منبعی معتبر و ارزشمند در حوزه کسب و کار است.

نویسنده: ابی کرنو-چاوز

ترجمه شده توسط تیم گیت (Git.ir)

از زمانی که کار سازمان‌یافته به وجود آمده، همکاران نامناسب نیز وجود داشته‌اند. اما در محیط‌های کاری ماتریسی امروز، تأثیر آن‌ها بسیار گسترده‌تر و مخرب‌تر از گذشته به نظر می‌رسد. کسب‌وکارها برای ادامه فعالیت به کار تیمی نیاز دارند و تیم‌ها بیش از هر زمان دیگری باید همکاری، سازگاری و ابتکار عمل داشته باشند. دوران تصمیم‌گیری از بالا به پایین در بسیاری از شرکت‌ها و صنایع به پایان رسیده و جای خود را به نوآوری از پایین به بالا داده است؛ نوآوری‌ای که از طریق شبکه‌سازی آزادانه همکاران و به اشتراک گذاشتن اطلاعات میان بخش‌های مختلف شکل می‌گیرد. به همین دلیل، اعضای ناکارآمد تیم می‌توانند امروز به شکلی به عملکرد کل تیم آسیب بزنند که در ساختارهای قدیمی و جزیره‌ای گذشته تقریباً امکان‌پذیر نبود.

رایج‌ترین و مخرب‌ترین رفتارهای سمی که مشاهده می‌کنیم عبارت‌اند از:

• خنجر زدن از پشت، انتقاد کردن و مقصر دانستن دیگران

• شایعه‌پراکنی و پخش کردن شایعات

• موافقت کردن در جلسات، اما عمل نکردن به تعهدات پس از آن

• پنهان کردن و انحصاری نگه داشتن اطلاعات

• تضعیف عمدی دیگران

• اولویت دادن به منافع شخصی، به‌جای اهداف تیم و سازمان

ما هزاران تیم را بررسی کرده و از صنایع، بخش‌ها و مناطق جغرافیایی مختلف داده جمع‌آوری کرده‌ایم تا بفهمیم چه چیزی برخی تیم‌ها را به تیم‌هایی موفق تبدیل می‌کند و چرا برخی دیگر شکست می‌خورند. یافته‌های پژوهش ما نشان می‌دهد مهم‌ترین عامل موفقیت یک تیم، کیفیت روابط میان اعضای آن است. در واقع، 70 درصد تفاوت میان ضعیف‌ترین تیم‌ها، که آن‌ها را «تیم‌های خرابکار» می‌نامیم، و بهترین تیم‌ها، که آن‌ها را «تیم‌های وفادار» می‌نامیم، با کیفیت روابط میان اعضای تیم ارتباط دارد؛ نه فقط بعضی از روابط، بلکه همه آن‌ها. بنابراین، حضور تنها یک عضو سمی کافی است تا یک تیم با عملکرد بالا را از بین ببرد.

اعضای سمی تیم چندین رفتار مخرب از خود نشان می‌دهند:

• ایجاد حاشیه و حواس‌پرتی غیرضروری. آن‌ها انرژی مثبت و توان خلاقانه تیم را از بین می‌برند. اعضای تیم به‌جای نوآوری، ریسک‌پذیری و بیان صادقانه نظرات خود، زمان ارزشمندشان را صرف مراقبت از خود در برابر رفتارهای این افراد می‌کنند.

• تخریب «برند تیم». رفتارهای نامناسب، تصویر نامطلوبی از تیم در ذهن همکاران خارج از تیم ایجاد می‌کند. پژوهش ما نشان می‌دهد ذی‌نفعان خارج از تیم، احتمال اینکه تیم‌های وفادار را در دستیابی به نتایج موفق ارزیابی کنند، 2,000 برابر بیشتر از تیم‌های خرابکار می‌دانند. این موضوع نشان می‌دهد که ناکارآمدی تیم ارتباط مستقیمی با اعتبار و نتایج آن دارد.

• تضعیف ارزش‌های رهبر و سازمان. زمانی که سازمان از ارزش‌ها و هنجارهای رفتاری سخن می‌گوید، اما همه کارکنان را با یک استاندارد یکسان ارزیابی نمی‌کند، فضایی آکنده از بدبینی ایجاد می‌شود.

• تضعیف فرهنگ تیم. رفتار فرد خرابکار به‌تدریج به هنجار غالب تیم تبدیل می‌شود. حتی اعضای خوش‌نیت تیم نیز کم‌کم همان رفتارهای نادرست را تقلید می‌کنند؛ با همکار سمی با بی‌احترامی رفتار می‌کنند، پشت سر او شکایت می‌کنند و تا جای ممکن او را از جریان اطلاعات کنار می‌گذارند.

اگر رهبر تیم هستید، مسیر پیش رو کاملاً روشن است. باید آنچه در تیم در حال رخ دادن است را بپذیرید و فرد سمی را نسبت به رفتارش پاسخگو کنید. صرف‌نظر از میزان بهره‌وری، نتایج، تخصص فنی، هوش یا تجربه ارزشمند او، نباید رفتاری را تحمل کنید که عملکرد سایر اعضای تیم را تضعیف می‌کند.

اما اگر فرد سمی هم‌سطح شما باشد، چه باید کرد؟ بسیاری از کارکنان به ما می‌گویند احساس می‌کنند هیچ قدرتی برای تغییر رفتار همکار خود ندارند. در واقع، برخی از آن‌ها زمانی که شرایط غیرقابل تحمل می‌شود، در نهایت تیم یا حتی سازمان را ترک می‌کنند.

در ادامه، چهار اقدامی را که می‌توانید برای مقابله با یک همکار سمی انجام دهید، مرور می‌کنیم.

یک گفت‌وگوی صادقانه و شفاف با او داشته باشید

اگر حتی برای انجام این کار تلاش نکنید، عملاً با اطمینان کامل تضمین کرده‌اید که رابطه شما، در بهترین حالت، به همین شکل ناسالم ادامه پیدا خواهد کرد. نباید انتظار داشته باشید که این فرد ناگهان یک روز از خواب بیدار شود و متوجه اشتباهات رفتاری خود شود. بنابراین، صادقانه تلاش کنید بازخوردی سازنده به او بدهید. تمرکز خود را بر تأثیر رفتار او بر خودتان قرار دهید. همچنین از او درباره رفتار خودتان نیز بازخورد بخواهید. گاهی افراد اصلاً متوجه تأثیر رفتارشان بر دیگران نیستند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد بیشتر ما، به‌ویژه در محیط کار، از خودآگاهی کافی برخوردار نیستیم.

اعضای تیم‌های وفادار، حتی زمانی که ارائه بازخورد دشوار است، 106 برابر بیشتر از اعضای تیم‌های خرابکار به یکدیگر بازخورد می‌دهند. شما نیز با آغاز یک گفت‌وگوی صادقانه و شفاف، مانند یک عضو وفادار تیم رفتار کنید.

سطح عملکرد خود را بالاتر ببرید و اجازه ندهید غرورتان بر شما غلبه کند

خودتان را تا سطح رفتار او پایین نیاورید. هرچه بیشتر تمرکزتان را بر اهداف تیم حفظ کنید، کمتر گرفتار ذهنیت برد و باخت در برابر این همکار سمی خواهید شد. الگویی باشید برای رفتاری که دوست دارید در تیم رواج پیدا کند. استانداردی ایجاد کنید که از همکاری و گفت‌وگوی باز حمایت کند، نه از تلافی‌جویی.

در تیم‌های وفادار، اعضا 35 برابر بیشتر از اعضای تیم‌های خرابکار، تعهد خود را نسبت به موفقیت یکدیگر به‌صورت آشکار نشان می‌دهند و 47 برابر بیشتر برای ایجاد و حفظ اعتماد تلاش می‌کنند.

با مدیر خود صحبت کنید

به‌صورت فعال به مدیرتان پیشنهاد دهید جلسه‌ای برای تعیین هنجارهای تیمی برگزار شود تا اعضا بتوانند درباره رفتارهای چالش‌برانگیز و تعارض‌های موجود در تیم گفت‌وگو کنند. هدف این جلسه نباید حمله به عضو سمی تیم باشد. این نشست باید فرصتی واقعی و صادقانه باشد تا اعضا دیدگاه‌های یکدیگر را بهتر درک کنند، استانداردهای رفتاری روشنی تعیین کنند و مسئولیت‌پذیری میان همکاران افزایش یابد.

در تیم‌های وفادار، اعضا 73 برابر بیشتر دارای مجموعه‌ای از هنجارها و رفتارهای مشترک هستند که به آن پایبند می‌مانند و 125 برابر بیشتر رفتارهای غیرقابل قبول تیمی را بدون تأخیر مورد رسیدگی قرار می‌دهند.

در نهایت، از خودتان مراقبت کنید

اجازه ندهید این رفتار سمی به سلامت روحی و جسمی شما آسیب بزند. مسئولیت آنچه در کنترل شماست را بپذیرید، آنچه را نمی‌توانید تغییر دهید رها کنید و اگر لازم بود، تغییر ایجاد کنید. اگر برای بهبود رابطه با همکار سمی خود تمام تلاش‌تان را کرده‌اید، اما اوضاع تغییری نکرده یا حتی بدتر شده است، از یک متخصص منابع انسانی یا یک راهنمای مورد اعتماد مشورت بگیرید تا ببینید چه راه‌های دیگری وجود دارد. اما اگر واقعاً هر کاری از دستتان برمی‌آمد انجام داده‌اید، به ترک آن محیط نیز فکر کنید. زندگی کوتاه‌تر از آن است که کار، شادابی و انرژی زندگی را از شما بگیرد.

وقتی با یک همکار سمی کار می‌کنید، بدون تردید از این تجربه آسیب می‌بینید و احتمالاً نتایج کسب‌وکار نیز از آن لطمه می‌خورند. بسیاری از اوقات، همین رنج و فشار انگیزه‌ای قوی برای حل مشکل و حرکت رو به جلو ایجاد می‌کند. البته مسیر پیش رو آسان نیست و واقعیت این است که بازسازی روابط و شکل دادن به عادت‌های جدید، انرژی و شجاعت زیادی می‌طلبد. بااین‌حال، اگر واقعاً برای بهبود این رابطه دشوار متعهد شوید، به احتمال زیاد تغییرات مثبتی خواهید دید. با نیت خیر و پشتکار پیش بروید و در نهایت، نتیجه تلاش خود را خواهید دید.

ابی کرنو-چاوز مدیر ارشد در شرکت Alvarez & Marsal و نویسنده مشترک کتاب The Loyalist Team: How Trust, Candor, and Authenticity Create Great Organizations به همراه آدری اپستین، لیندا آدامز و ربکا تیزدیل است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره این کتاب، به وب‌سایت www.trispectivegroup.com مراجعه کنید.