What’s the Right Way to Find a Mentor?

این مقاله در مجله کسب و کار هاروارد منتشر شده که منبعی معتبر و ارزشمند در حوزه کسب و کار است.

نویسنده: جانت تی. فان

ترجمه شده توسط تیم گیت (Git.ir)

تابستان سال 2004، 18 سال داشتم و برای شروع نخستین سال دانشگاه آماده می‌شدم. هم‌زمان به دنبال راه‌هایی برای تأمین هزینه تحصیلم بودم. در رستوران KFC شیفت‌های پشت‌سرهم کار می‌کردم و شب‌ها تا دیروقت در فروشگاه هالیوود ویدئو مشغول بودم؛ بااین‌حال، یک روز خودم را در پمپ‌بنزینی دیدم که حتی پول کافی برای پرکردن باک ماشینم نداشتم.

به خودم قول دادم هر کاری لازم باشد انجام دهم تا دیگر هرگز در چنین موقعیتی قرار نگیرم؛ موقعیتی که در آن از حقوقی به حقوق دیگر زندگی می‌کردم، چند شغل داشتم و برای صرفه‌جویی در هزینه اجاره، روی مبل دیگران می‌خوابیدم. سخت‌تر کارکردن، که در مورد من به معنای روزهای کاری 12 ساعته بود، مرا به جایی نمی‌رساند؛ اما می‌دانستم که هوشمندانه‌تر کارکردن می‌تواند مؤثر باشد. به‌عنوان فرزند والدینی که از ویتنام پناهنده شده بودند، در خانه کسی را نداشتم که بداند چگونه باید در نظام آموزشی یا بازار کار آمریکا مسیرم را پیدا کنم. می‌دانستم به کمک نیاز دارم؛ به کسی که راهنمایی‌ام کند.

یک مربی حرفه‌ای خوب می‌تواند تأثیری عمیق بر زندگی شما بگذارد. اینکه توانستم از آن زن درمانده در پمپ‌بنزین به فردی تبدیل شوم که امروز هستم، حاصل کمک یک نفر نبود، بلکه افراد بسیاری در این مسیر به من کمک کردند. به معلم سابق دبیرستانم مراجعه کردم؛ کسی که می‌توانستم به او اعتماد کنم. او از ادامه تحصیلم حمایت کرد و توصیه‌هایی در اختیارم گذاشت که مرا برای موفقیت در دانشگاه آماده کرد. پس از فارغ‌التحصیلی، دوره کارآموزی فناوری اطلاعات را آغاز کردم و در آنجا با مربی دیگری آشنا شدم که 6 سال بعد به من کمک کرد شغلی در صنعت فناوری پیدا کنم. امروز مدیر برنامه‌های فناوری در سطح جهانی برای یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان هستم و بنیان‌گذار «ترایوینگ المنتس»، یک برنامه غیرانتفاعی مربی‌گری برای دختران محروم و کمتر برخوردار از فرصت‌ها در سراسر جهان.

کارم درس‌های ارزشمندی به من آموخته است؛ اما شاید مهم‌ترین درس این باشد که در هر مرحله‌ای از زندگی و حرفه خود که قرار دارید، ارزش دارد یاد بگیرید چگونه درخواست کمک کنید، این روابط را پرورش دهید و حفظ کنید. اگر این روابط به‌درستی شکل بگیرند، می‌توانند کنترل مسیر حرفه‌ای‌تان را به دست خودتان بسپارند، شما را به کشف گزینه‌هایی توانمند کنند که پیش‌تر حتی تصورشان را هم نمی‌کردید، به فرصت‌های کشف‌نشده دسترسی بدهند و به شما بیاموزند چگونه با چالش‌هایی روبه‌رو شوید که هرگز انتظارشان را نداشته‌اید.

در ادامه، چند توصیه درباره پیدا کردن مربیان حرفه‌ای و ایجاد، پرورش و حفظ این روابط ارائه می‌کنم.

برای نخستین جلسه درخواست بدهید

76 درصد افراد می‌گویند مربیان حرفه‌ای اهمیت دارند، اما فقط 37 درصد واقعاً چنین مربی‌ای دارند. چرا این فاصله وجود دارد؟ از نظر من، دلیلش این است که بیشتر افراد از درخواست نخستین جلسه می‌ترسند. ترس از ردشدن واقعی است و در دوران همه‌گیری کرونا حتی شدت بیشتری پیدا کرده بود.

تماس‌گرفتن با کسی که تحسینش می‌کنید اما چندان او را نمی‌شناسید، به‌ویژه اگر از شما ارشدتر باشد، می‌تواند دلهره‌آور باشد.

برای کاهش فشار و غلبه بر این ترس، به خودتان یادآوری کنید افرادی که تحسینشان می‌کنید احتمالاً در طول زندگی خود از راهنمایی مربیان مختلفی بهره برده‌اند که به آن‌ها کمک کرده‌اند به جایگاه امروزشان برسند. این افراد احتمالاً از فرصتی برای کمک به دیگران به همان شیوه استقبال می‌کنند. اگر می‌خواهید با آن‌ها ارتباط برقرار کنید، با درخواستی ساده شروع کنید: یک جلسه کوتاه 15 تا 30 دقیقه‌ای.

معمولاً بهترین راه برای برقراری ارتباط، ارسال یک ایمیل کوتاه است. یک یا دو مورد از جنبه‌های کار آن فرد را که تحسین می‌کنید، بیان کنید؛ سپس کمی درباره خودتان، دلیل تماس و چیزهایی که می‌خواهید از او یاد بگیرید توضیح دهید. در پایان، درخواست خود را مطرح کنید:

سلام،

درباره کاری که با گروه Y انجام می‌دهید مطالعه کرده‌ام. علاقه‌مندم مسیر حرفه‌ای خود را در حوزه فناوری بسازم و دوست دارم بدانم چگونه طی 5 سال از تحلیلگر سیستم به مدیر محصول فنی تبدیل شدید. آیا امکان دارد طی یکی دو هفته آینده، جلسه کوتاه تصویری داشته باشیم؟

نخستین دیدار بر سر یک فنجان قهوه یا یک تماس تصویری کوتاه، تعهد زیادی از مربی احتمالی شما نمی‌طلبد. درعین‌حال، فرصتی فراهم می‌کند تا او را بهتر بشناسید، میزان هماهنگی و ارتباط میان خودتان را بسنجید و ببینید آیا گزینه مناسبی برای راهنمایی شماست یا خیر.

رابطه را پرورش دهید

مهم‌ترین توصیه‌ای که طی سال‌ها از مربیان حرفه‌ای و افرادی که از راهنمایی آن‌ها بهره برده‌اند شنیده‌ام، این است: برای برقراری ارتباط واقعی با طرف مقابل وقت بگذارید.

با او آشنا شوید

نخستین دیدار بر سر قهوه یا تماس مجازی را فرصتی برای گفت‌وگویی دوستانه و غیررسمی در نظر بگیرید. به خاطر داشته باشید که هر دوی شما هنوز در حال شناخت یکدیگر هستید؛ بنابراین، گفت‌وگو را فقط به کار محدود نکنید. از مربی احتمالی خود بپرسید آخر هفته‌ها چه کارهایی دوست دارد انجام دهد، چه کتاب‌هایی می‌خواند یا به چه سرگرمی‌هایی علاقه‌مند است. بیشتر افراد از فرصتی برای فاصله‌گرفتن از روزهای کاری پرمشغله و برقراری ارتباطی شخصی استقبال می‌کنند. چنین گفت‌وگویی به هر دوی شما فرصت می‌دهد بفهمید آیا علایق مشترکی دارید و از همراهی یکدیگر لذت می‌برید یا خیر.

در میانه نخستین جلسه، مناسب است پرسش‌های حرفه‌ای خود را مطرح کنید و درباره زمینه‌هایی که می‌خواهید در آن‌ها رشد کنید، صحبت کنید. هنگام پایان جلسه، توصیه‌هایی را که دریافت کرده‌اید خلاصه کنید تا نشان دهید برای دیدگاه‌های او ارزش قائل هستید. برای مثال، می‌توانید بگویید: «به نظر می‌رسد شرکت در رویدادهای شبکه‌سازی واقعاً به پیشرفت حرفه‌ای شما کمک کرده است. من هم چند گردهمایی مجازی را بررسی می‌کنم تا بتوانم با افراد دیگری در حوزه کاری خودم ارتباط برقرار کنم. ممنون از این پیشنهاد.»

پیام تشکر بفرستید

پس از جلسه، در همان هفته یک ایمیل تشکر ارسال کنید. در پیام خود، چند نکته مهمی را که از گفت‌وگو آموخته‌اید بیان کنید و بگویید که مایلید چند هفته بعد دوباره با او در ارتباط باشید:

سلام،

از شنیدن داستان کوهنوردی شما در ویتنام و غذاهای فوق‌العاده‌ای که در طول سفر امتحان کردید، بسیار لذت بردم. فکر می‌کنم به رستوران ویتنامی نزدیک محل زندگی‌ام بروم و غذاهای این کشور را امتحان کنم. همچنین تعجب کردم وقتی شنیدم برنامه‌نویسی را از طریق دوره‌های آنلاین به‌صورت خودآموز یاد گرفته‌اید. این واقعاً الهام‌بخش است! اگر برایتان مناسب است، چند هفته دیگر دوباره با شما تماس می‌گیرم.

بیشتر افرادی که می‌توانند نقش مربی حرفه‌ای را ایفا کنند، مشغله زیادی دارند؛ بنابراین، اگر چند روز طول کشید تا پاسخ دهند، نگران نشوید.

پیگیری کنید

3 تا 5 هفته پس از ارسال پیام تشکر، دوباره با مربی احتمالی خود تماس بگیرید و به او بگویید بر اساس گفت‌وگوی نخست چه اقداماتی انجام داده‌اید. آیا کتابی را که پیشنهاد کرده بود خوانده‌اید یا سخنرانی TED را که به نظر می‌رسید بسیار دوست داشته است، تماشا کرده‌اید؟ سپس بپرسید آیا مایل است طی یکی دو هفته آینده دوباره دیدار کنید. پیشنهاد نمی‌کنم دستور جلسه رسمی بفرستید. در عوض، سعی کنید لحن و پیشنهادهایتان غیررسمی باشد. از تجربه من، رهبران و مربیان حرفه‌ای خوب معمولاً محیطی غیررسمی را ترجیح می‌دهند. هدف این است که فضایی ایجاد کنید که برای هر دوی شما خوشایند باشد، نه اینکه جلسه کاری دیگری به برنامه‌تان اضافه کنید. بااین‌حال، یادداشت‌کردن موضوعاتی که می‌خواهید درباره آن‌ها صحبت کنید و اشاره به آن‌ها در ایمیل هنگام برقراری ارتباط، می‌تواند مفید باشد:

سلام،

بالاخره خواندن آن کتاب را شروع کردم و باید بگویم باورم نمی‌شود چرا زودتر آن را نخوانده بودم. چه داستان فوق‌العاده‌ای درباره پشتکار و عزم راسخ! از اینکه آن را پیشنهاد کردید، ممنونم.

قصد داشتم در دوره نویسندگی خلاق مؤسسه Y شرکت کنم. آیا با این مؤسسه آشنایی دارید؟ شاید بتوانیم در دیدار بعدی‌مان درباره آن صحبت کنیم. می‌دانم بسیار سرتان شلوغ است، اما اگر طی یکی دو هفته آینده برای دیدار وقت داشتید، به من اطلاع دهید. واقعاً قدردان خواهم بود.

معمولاً پس از 3 یا 4 جلسه، درک خوبی از این موضوع پیدا می‌کنید که آیا می‌خواهید آن فرد مربی حرفه‌ای شما باشد یا خیر. در این مرحله می‌توانید چیزی شبیه این بگویید: «این جلسات برای من بسیار مفید بوده‌اند؛ تقریباً می‌توان گفت شما مربی حرفه‌ای من هستید!» سپس مکث کنید و واکنش او را ببینید.

اگر او نیز با پاسخ مثبت از پیشنهادتان استقبال کرد، خبر خوبی است. اگر لبخند زد اما پاسخ مستقیمی نداد، باز هم اشکالی ندارد. احتمالاً در حال حاضر نمی‌خواهد رسماً تعهدی برای مربی‌گری بپذیرد. اما دلسرد نشوید. تا زمانی که برای دیدار با شما وقت می‌گذارد و راهنمایی موردنیازتان را دریافت می‌کنید، واقعاً نیازی نیست حتماً عنوان مشخصی برای رابطه‌تان داشته باشید.

رابطه را حفظ کنید

وقتی از کسی می‌خواهید مربی حرفه‌ای شما شود، در واقع از او می‌خواهید بخشی از زمان خود را روی شما سرمایه‌گذاری کند. با نشان‌دادن نتایج این سرمایه‌گذاری، ثابت کنید که وقت او به‌خوبی صرف شده است.

او را در جریان پیشرفت خود قرار دهید

من که خودم مربی حرفه‌ای هستم، می‌توانم بگویم هیچ‌چیز رضایت‌بخش‌تر از این نیست که ببینم زمانی که برای راهنمایی فردی صرف کرده‌ام ارزشمند بوده و به او در حرکت به سوی اهدافش کمک کرده است. اما این وظیفه فردی است که از راهنمایی بهره می‌برد تا به مربی نشان دهد این کمک‌ها چگونه مؤثر بوده‌اند. به نخستین ایمیل پیگیری که فرستادید فکر کنید و این کار را به عادتی منظم تبدیل کنید. در فاصله میان دیدارها، برای تحقق اهدافی که با مربی خود تعیین کرده‌اید اقدام کنید. پیام یا ایمیلی کوتاه بفرستید و توضیح دهید که راهنمایی‌های او چگونه در پیشرفت حرفه‌ای و رشد شخصی شما نقش مهمی داشته‌اند. البته مراقب باشید با پیام‌های بیش از حد مزاحم او نشوید. در سال اول، تماس گرفتن تقریباً هر یک یا دو ماه یک بار مناسب است. با گذشت زمان و شکل‌گیری رابطه‌ای قوی‌تر، حتی ارتباط فصلی، یعنی هر سه ماه یک بار، نیز کافی خواهد بود. هدف این است که ارتباط خود را حفظ کنید و مربی را در جریان پیشرفت مسیر حرفه‌ای‌تان قرار دهید.

پیشنهاد کمک بدهید

مانند هر رابطه دیگری، رابطه مربی‌گری نیز خیابانی دوطرفه است. چیزی که شما در مقابل به مربی خود ارائه می‌دهید، در اصل پیشرفت خودتان است؛ اما بد نیست در جلسات از او بپرسید آیا راهی وجود دارد که بتوانید به او هم کمک کنید یا خیر. شاید روی ارائه‌ای کار می‌کند و به دیدگاهی بیرونی نیاز دارد، یا شاید فردی را می‌شناسید که او به دنبال برقراری ارتباط با وی بوده است.

قدردانی خود را ابراز کنید

پس از هر جلسه، پیام تشکری ارسال کنید. لازم نیست این پیام به اندازه پیام نخست مفصل باشد؛ حتی یک جمله کوتاه مانند «باز هم بابت وقتی که گذاشتید ممنونم. خیلی خوب بود که دوباره صحبت کردیم!» نشان می‌دهد برای زمانی که در اختیار شما گذاشته و راهنمایی‌هایی که ارائه کرده است، ارزش قائل هستید.

مربی‌گری می‌تواند زندگی را تغییر دهد. من خودم نمونه‌ای از این واقعیت هستم. اگر مسئولیت مسیر حرفه‌ای‌تان را در دست بگیرید و فعالانه برای پیشرفت اقدام کنید، رابطه موفقی با مربی خود خواهید ساخت. از این اصول کمک بگیرید تا به سوی آینده‌ای حرکت کنید که برای خود تصور کرده‌اید.